Taalwinkel

Woorddossier

Als je veel leest, kom je vanzelf veel woorden tegen. Maak dus leeskilometers; het is belangrijk om woorden vaak te zien omdat je ze dan sneller herkent en sneller kunt lezen. Lees ook minstens twee keer per week een kwaliteitskrant.

Besteed tijdens het lezen aandacht aan de woorden in de tekst. Streep nieuwe woorden en woordcombinaties aan in studieteksten en let op hoe vaktaalwoorden in de tekst gebruikt worden. Leg verder een lijst aan van veelgebruikte (vaktaal)woorden en woordcombinaties; noteer daarbij voorbeeldzinnen. Zoek de betekenis, vertaling of juiste vorm op van spreekwoorden en gezegden .

Woorddossier

Maak vervolgens een zogenaamd woorddossier aan met je nieuwe woorden:

  • Selecteer wekelijks nieuwe woorden die je hebt gevonden in een kwaliteitskrant. Zoek de betekenis ervan op en geef er een voorbeeldzin bij (bijvoorbeeld de zin uit de krant).
  • Maak daarbij categorieën: alledaagse woorden, formele (academische) woorden, vaktaalwoorden, uitdrukkingen en vaste combinaties.
  • Gebruik Quizlet of een andere oefentool voor je woorddossier (je kunt natuurlijk ook gewoon met briefjes werken, als je dat prettiger vindt).
  • Overhoor jezelf regelmatig en verwijder de woorden die je na een paar keer overhoren steeds goed hebt.
  • Noteer in je woorddossier de synoniemen van ‘dure’ woorden; woorden die je kent, maar waarvoor je doorgaans (= meestal) een ander woord voor gebruikt.

Nieuwe woorden in gebruik

Gebruik de nieuwe woorden ook in je eigen taalgebruik:

  • Maak een plan en bedenk hoeveel nieuwe woorden je per week wilt leren.
  • Zoek de spelling van een woord op via Woordenlijst.org .
  • Zoek de betekenis van een afkorting op (zoals t.z.t., d.m.v. of i.c) via Afkorting.nl .
  • Zoek synoniemen op, bijvoorbeeld via een synoniemenwoordenboek .

Neem de nieuwe woorden op in je woorddossier.

Tip

Is Nederlands niet je moedertaal? Maak de Vocabulairetoets NT2 [volgt binnenkort!] om te zien in hoeverre je een aantal lastige woordkeuzekwesties onder de knie hebt.

Oefening: homoniemen

Homoniemen zijn woorden die er hetzelfde uitzien, maar in betekenis verschillen. Denk bijvoorbeeld aan een bank om op te zitten en een bank als financiële instelling. Als je je woordenschat wilt uitbreiden, is het goed om op alle betekenissen van een woord te letten.

Kijk naar het volgende rijtje (bron: Onze Taal ). Ken je twee betekenissen bij alle woorden?

Arm – Deken – Draagbaar – Gerecht – Graven – Griep – Kater – Koper – Kussen – Laken – Licht – Maal – Monster – Pitten – Punt – Raad – Schroef – Sirene – Slot – Toeter – Toets – Traan – Vorst – Weer – Zij

Betekenissen

Je vindt hier nogmaals de homoniemen, met daarachter de twee betekenissen van het woord. Ook de functies kunnen van elkaar verschillen.

  1. arm: (het) lichaamsdeel of niet rijk
  2. deken: (het) kleed of (de) geestelijke
  3. draagbaar: gedragen kunnende worden of (de) brancard
  4. gerecht: (de) rechtbank of (de) maaltijd
  5. graven: (te) spitten of (de) adellijke personen
  6. griep: (de) meertandige mestvork of (de) influenza
  7. kater: (het) dier of (de) naweeën van een drinkgelag
  8. kop: (de) beker of (het) hoofd
  9. koper: iemand die koopt of (het) metaal
  10. kussen: (het) hoofdkussen of (te) zoenen
  11. laken: (te) verwijten of (het) doek op een bed
  12. licht: (het) schijnsel of niet zwaar
  13. maal: (de) keer of (de) maaltijd
  14. monster: (het) specimen of (het) eng beest
  15. pitten: (te) slapen of het meervoud van pit
  16. punt: spits of (het) leesteken
  17. raad: (het) advies of (het) college
  18. schroef: (het) bevestigingsmiddel of (het) scheepsonderdeel
  19. sirene: (de) zangeres of (het) geluidssignaal
  20. slot: (het) einde of (de) burcht
  21. toeter: (de) claxon of stomdronken
  22. toets: (de) proef of (het) indrukbaar ‘blokje’
  23. traan: (de) druppel vocht uit de ogen of (de) vette olie afkomstig van zeedieren
  24. vorst: (de) koning of (de) vrieskou
  25. weer: (de) gesteldheid van de atmosfeer of opnieuw
  26. zij: (de) zijde of persoonlijk voornaamwoord
Gepubliceerd door  Taalwinkel 5 april 2022